P/E คืออะไร อ่านเป็นใน 5 นาที เทรดหุ้นดีขึ้นแน่นอน

P/E คือ อัตราส่วนราคาหุ้นต่อกำไรต่อหุ้น คำนวณจากราคาตลาดของหุ้นหารด้วยกำไรสุทธิต่อหุ้น ใช้บอกว่านักลงทุนยอมจ่ายกี่บาทเพื่อแลกกับกำไรหนึ่งบาทของบริษัท ค่าที่สูงมักสะท้อนความคาดหวังการเติบโต ส่วนค่าที่ต่ำอาจหมายถึงหุ้นถูกหรือธุรกิจกำลังมีปัญหา

ถ้าเปิดหน้าข้อมูลหุ้นสักตัว ตัวเลขแรก ๆ ที่จะเห็นคืออัตราส่วนราคาต่อกำไร และคำถามที่ตามมาคือ P/E คือ อะไร ทำไมหุ้นบางตัวมีค่า 8 เท่า บางตัว 60 เท่า แล้วตัวไหนน่าซื้อกว่ากัน หลายคนเข้าใจแบบง่ายเกินไปว่าค่าต่ำแปลว่าถูก ค่าสูงแปลว่าแพง ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ทำให้ติดกับดักหุ้นราคาถูกมานักต่อนักแล้ว

ความจริงคือ P/E คือ เครื่องมือเปรียบเทียบ ไม่ใช่คำตัดสิน มันบอกว่าตลาดกำลังคาดหวังอะไรกับบริษัทนี้ และเราต้องเอาไปเทียบกับบริบทอื่นเสมอ บทความนี้จะอธิบายวิธีคำนวณ ประเภทของค่าที่เจอ วิธีอ่านให้ถูก ข้อจำกัดที่สำคัญ และวิธีนำไปใช้จริงกับพอร์ตของตัวเอง

P/E คือ อะไร ทำความเข้าใจสูตรและความหมาย

สูตรพื้นฐานคือ ราคาหุ้นต่อหุ้น หารด้วย กำไรสุทธิต่อหุ้น หรือที่เรียกว่า EPS

สมมติหุ้น A ราคา 40 บาท มีกำไรต่อหุ้น 4 บาท ค่าที่ได้คือ 10 เท่า ความหมายเชิงสัญชาตญาณคือ ถ้าบริษัททำกำไรได้เท่าเดิมทุกปีและจ่ายคืนผู้ถือหุ้นทั้งหมด เราจะใช้เวลา 10 ปีในการคืนทุน อีกมุมหนึ่งคือเรากำลังจ่าย 10 บาทเพื่อซื้อกำไร 1 บาทของบริษัทนี้

อีกวิธีคำนวณที่ให้ผลเดียวกันคือใช้มูลค่าตลาดรวมของบริษัทหารด้วยกำไรสุทธิรวมทั้งปี วิธีนี้สะดวกเวลาเปรียบเทียบบริษัทที่มีจำนวนหุ้นต่างกันมาก ๆ

สิ่งที่ต้องจำคือ P/E คือ อัตราส่วนที่มีตัวหารเป็นกำไร ดังนั้นถ้าบริษัทขาดทุน ค่าจะติดลบหรือคำนวณไม่ได้ และถ้ากำไรเล็กมากจนเกือบเป็นศูนย์ ค่าจะพุ่งสูงผิดปกติโดยไม่มีความหมายเชิงวิเคราะห์

ประเภทของอัตราส่วน P/E ที่เจอบ่อย

เวลาอ่านบทวิเคราะห์ เราจะเจอว่า P/E คือ ตัวเลขที่มีอยู่หลายเวอร์ชัน และแต่ละเวอร์ชันตอบคำถามคนละแบบ

Trailing P/E

ใช้กำไรย้อนหลังสี่ไตรมาสล่าสุด เป็นตัวเลขที่เกิดขึ้นจริงแล้ว ตรวจสอบได้ ข้อดีคือไม่ใช่การคาดเดา ข้อเสียคือมองย้อนหลัง อาจไม่สะท้อนสถานการณ์ปัจจุบันของธุรกิจที่เปลี่ยนเร็ว

Forward P/E

ใช้กำไรที่นักวิเคราะห์คาดการณ์ในอีก 12 เดือนข้างหน้า ข้อดีคือมองไปข้างหน้าซึ่งตรงกับสิ่งที่ราคาหุ้นสะท้อนจริง ข้อเสียคือขึ้นอยู่กับคุณภาพของประมาณการ ซึ่งมักถูกปรับลดในช่วงเศรษฐกิจชะลอตัว

PEG Ratio

นำค่าที่ได้ไปหารด้วยอัตราการเติบโตของกำไรเป็นเปอร์เซ็นต์ต่อปี เพื่อปรับให้เปรียบเทียบหุ้นเติบโตกับหุ้นโตช้าได้ยุติธรรมขึ้น ค่าประมาณ 1 มักถือว่าสมเหตุสมผล ต่ำกว่า 1 อาจน่าสนใจ

การรู้ว่ากำลังดูตัวไหนสำคัญมาก เพราะหุ้นตัวเดียวกันอาจมีค่าย้อนหลัง 35 เท่า แต่ค่าคาดการณ์เพียง 18 เท่า ถ้าเทียบผิดประเภทกันก็สรุปผิดทันที

ค่า P/E เท่าไรถึงเรียกว่าเหมาะสม

คำถามนี้ตอบยากกว่าที่คิด เพราะ P/E คือ ตัวเลขเชิงเปรียบเทียบ ไม่มีค่ามาตรฐานเดียวที่ใช้ได้กับทุกหุ้น สิ่งที่ควรทำคือเทียบสามชั้น

ชั้นแรกคือ เทียบกับตัวเองในอดีต ดูค่าเฉลี่ยย้อนหลังห้าถึงสิบปีของหุ้นตัวนั้น ถ้าตอนนี้อยู่สูงกว่าค่าเฉลี่ยมาก ต้องหาเหตุผลว่าอะไรเปลี่ยน

ชั้นที่สองคือ เทียบกับคู่แข่งในอุตสาหกรรมเดียวกัน เพราะแต่ละอุตสาหกรรมมีระดับปกติต่างกันชัดเจน ธุรกิจสาธารณูปโภคที่กำไรนิ่งมักซื้อขายที่ระดับต่ำ ขณะที่ซอฟต์แวร์ที่เติบโตเร็วมักอยู่ระดับสูง

ชั้นที่สามคือ เทียบกับตลาดโดยรวม เพื่อดูว่าหุ้นตัวนี้ถูกหรือแพงเมื่อเทียบกับดัชนี และดูว่าทั้งตลาดกำลังอยู่ในโซนไหนของวัฏจักร

เปรียบเทียบระดับที่พบทั่วไปในแต่ละกลุ่มธุรกิจ

ตารางนี้ใช้เป็นกรอบคร่าว ๆ ไม่ใช่เกณฑ์ตายตัว สิ่งที่ควรทำคือหาค่าเฉลี่ยจริงของอุตสาหกรรมนั้นในตลาดที่เรากำลังลงทุนอยู่

กับดักหุ้นราคาถูกที่ค่าต่ำหลอกตา

ถ้า P/E คือ ตัวเลขที่ยิ่งต่ำยิ่งดี การลงทุนคงง่ายกว่านี้มาก แต่ความจริงไม่ใช่แบบนั้น หนึ่งในบทเรียนราคาแพงที่สุดของนักลงทุนมือใหม่คือการซื้อหุ้นเพียงเพราะเห็นตัวเลขต่ำผิดปกติ สาเหตุที่ค่าต่ำมักมาจากสามกรณี

กรณีแรกคือ ตลาดรู้บางอย่างที่เรายังไม่รู้ เช่น ธุรกิจกำลังถูกดิสรัปต์ ลูกค้ารายใหญ่กำลังจะย้ายไปคู่แข่ง หรือมีคดีความรออยู่ กรณีที่สองคือ กำไรในงบเป็นกำไรพิเศษที่ไม่เกิดซ้ำ เช่น การขายที่ดินหรือการกลับรายการสำรอง ทำให้ตัวหารสูงผิดปกติชั่วคราว

กรณีที่สามคือ หุ้นวัฏจักรที่อยู่ในจุดพีคของรอบ ธุรกิจอย่างเหล็ก ปิโตรเคมี หรือเดินเรือ จะมีค่าต่ำที่สุดตอนกำไรดีที่สุด ซึ่งมักเป็นจังหวะก่อนกำไรจะหดตัวลงแรง วิธีป้องกันคืออ่านงบการเงินย้อนหลังอย่างน้อยสามปี และดูว่ากำไรมาจากธุรกิจหลักจริงหรือไม่

ข้อจำกัด P/E ที่ต้องรู้ก่อนใช้ตัดสินใจ

แม้จะเป็นตัวเลขที่ใช้กันแพร่หลาย แต่ P/E คือ เครื่องมือที่มีจุดบอดอยู่หลายข้อ

• ใช้ไม่ได้กับบริษัทที่ขาดทุน ซึ่งรวมถึงสตาร์ทอัพและบริษัทเติบโตระยะแรกจำนวนมาก

• อ่อนไหวต่อวิธีบันทึกบัญชี บริษัทที่ใช้นโยบายค่าเสื่อมต่างกันจะได้ตัวเลขต่างกันทั้งที่ธุรกิจคล้ายกัน

• ไม่สะท้อนภาระหนี้สิน บริษัทที่มีหนี้สูงกับบริษัทที่ไม่มีหนี้เลยอาจมีค่าเท่ากันแต่ความเสี่ยงต่างกันมาก

• ไม่บอกคุณภาพของกำไร กำไรที่มาพร้อมกระแสเงินสดจริงมีค่ามากกว่ากำไรทางบัญชีที่ยังเก็บเงินไม่ได้

• เปรียบเทียบข้ามอุตสาหกรรมได้ยาก เพราะโครงสร้างธุรกิจต่างกันโดยพื้นฐาน

ด้วยข้อจำกัดเหล่านี้ นักลงทุนที่มีประสบการณ์จึงใช้ตัวชี้วัดนี้คู่กับอัตราส่วนอื่น เช่น ราคาต่อมูลค่าทางบัญชี อัตราผลตอบแทนผู้ถือหุ้น อัตราส่วนหนี้สินต่อทุน และกระแสเงินสดอิสระ

วิธีใช้ในการวิเคราะห์หุ้นทีละขั้น

1. ดูว่าเป็นตัวเลขย้อนหลังหรือคาดการณ์ เปิดแหล่งข้อมูลแล้วยืนยันประเภทก่อนเสมอ

2. ตรวจคุณภาพของกำไรในตัวหาร เปิดงบกำไรขาดทุนดูว่ามีรายการพิเศษก้อนใหญ่หรือไม่

3. เทียบกับค่าเฉลี่ยของตัวเองย้อนหลังห้าปี เพื่อดูว่าตอนนี้อยู่ในโซนสูงหรือต่ำของตัวเอง

4. เทียบกับคู่แข่งอย่างน้อยสามบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกัน และหาเหตุผลของส่วนต่างที่พบ

5. ปรับด้วยการเติบโตโดยคำนวณ PEG เพื่อดูว่าค่าที่สูงนั้นมีการเติบโตรองรับจริงหรือไม่

6. ตรวจงบดุลและกระแสเงินสด ยืนยันว่าไม่มีหนี้สินหรือปัญหาสภาพคล่องที่ซ่อนอยู่

7. สรุปเป็นสมมติฐานการลงทุน เขียนให้ชัดว่าเราคาดหวังอะไร และอะไรจะทำให้สมมติฐานนั้นผิด

ข้อดีและข้อควรระวังในการใช้งานจริง

ข้อดี

• คำนวณง่าย เข้าใจเร็ว และหาข้อมูลได้ฟรีจากแทบทุกแหล่ง

• ใช้คัดกรองหุ้นเบื้องต้นจากรายชื่อหลายร้อยตัวได้อย่างรวดเร็ว

• สื่อสารกับคนอื่นได้ง่าย เพราะเป็นภาษากลางของนักลงทุนทั่วโลก

• สะท้อนความคาดหวังของตลาดในตัวเลขเดียว ซึ่งมีประโยชน์ในการจับสัญญาณอารมณ์ตลาด

ข้อควรระวัง

• ใช้ตัวเดียวตัดสินใจเสี่ยงสูงมาก โดยเฉพาะกับหุ้นวัฏจักร

• ตัวเลขจากแต่ละเว็บอาจไม่ตรงกันเพราะใช้ช่วงกำไรคนละช่วง

• ค่าต่ำผิดปกติมักเป็นสัญญาณเตือน ไม่ใช่โอกาส จนกว่าจะพิสูจน์ได้ว่าตรงกันข้าม

• ในช่วงตลาดกระทิงจัด ค่าของทั้งตลาดอาจสูงพร้อมกัน ทำให้การเทียบกับคู่แข่งไม่มีความหมาย

P/E เหมาะกับใคร และนำไปใช้อย่างไรให้ได้ผล

P/E คือ เครื่องมือที่มีประโยชน์กับบางสไตล์การลงทุนมากกว่าสไตล์อื่นอย่างชัดเจน โดยเหมาะกับนักลงทุนแนวพื้นฐานที่เลือกหุ้นรายตัวและถือระยะกลางถึงยาว รวมถึงคนที่ต้องการคัดกรองหุ้นจากรายชื่อยาว ๆ ให้เหลือกลุ่มที่น่าศึกษาต่อ ส่วนเทรดเดอร์ระยะสั้นที่ตัดสินใจจากกราฟและปริมาณการซื้อขาย แทบไม่ได้ใช้ตัวเลขนี้ในการเข้าออกออเดอร์

วิธีนำไปใช้ที่ได้ผลจริงคือใช้เป็น "จุดเริ่มคำถาม" ไม่ใช่ "ข้อสรุป" เมื่อเห็นค่าที่ผิดปกติไปจากค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรม ให้ถามต่อว่าทำไม แล้วไปหาคำตอบในงบการเงินและคำอธิบายของผู้บริหาร นักลงทุนที่ทำแบบนี้สม่ำเสมอจะค่อย ๆ สร้างความรู้สึกว่าระดับไหนคือปกติของแต่ละอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นทักษะที่มีค่ากว่าการจำตัวเลขมาตรฐานใด ๆ

สรุปเกี่ยวกับ P/E

P/E คือ อัตราส่วนราคาต่อกำไรต่อหุ้น ที่บอกว่าเรากำลังจ่ายกี่บาทเพื่อแลกกำไรหนึ่งบาทของบริษัท มีทั้งแบบย้อนหลัง แบบคาดการณ์ และแบบปรับด้วยการเติบโต การอ่านที่ถูกต้องต้องเทียบกับตัวเองในอดีต เทียบกับคู่แข่ง และเทียบกับตลาด พร้อมตรวจคุณภาพของกำไรเสมอ เมื่อเข้าใจว่า P/E คือ เครื่องมือเปรียบเทียบที่มีข้อจำกัดชัดเจน เราจะใช้มันเป็นจุดตั้งต้นของการวิเคราะห์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แทนที่จะใช้มันเป็นคำตอบสำเร็จรูป

สำหรับใครที่สนใจการลงทุนและอยากต่อยอดไปสู่การเทรด Forex และ CFD อย่างจริงจัง สามารถเปิดบัญชีกับ Morroc Prime ได้ที่หน้าเว็บไซต์ โบรกเกอร์ระดับสากลที่ดำเนินงานภายใต้หลักการเดียวกับสถาบันการเงินชั้นนำ ผสานนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีการเงินเข้ากับระบบดูแลลูกค้าที่ได้มาตรฐาน มอบประสบการณ์ซื้อขายที่มั่นคง โปร่งใส และมีประสิทธิภาพสูง ประมวลผลคำสั่งรวดเร็วในเสี้ยววินาที สเปรดต่ำสุดเริ่มต้นเพียง 0.0 พร้อม Leverage สูงสุด 1:500

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. P/E คือ อะไร คิดอย่างไร

P/E คือ อัตราส่วนราคาหุ้นต่อกำไรต่อหุ้น คำนวณจากราคาตลาดหารด้วยกำไรสุทธิต่อหุ้น หรือใช้มูลค่าตลาดรวมหารด้วยกำไรสุทธิรวมก็ได้ผลเดียวกัน ตัวเลขที่ได้บอกว่านักลงทุนยอมจ่ายกี่เท่าของกำไรเพื่อถือหุ้นตัวนั้น

2. ค่าต่ำแปลว่าหุ้นถูกเสมอหรือไม่

ไม่เสมอไป ค่าต่ำอาจสะท้อนว่าตลาดมองเห็นความเสี่ยงที่เรายังไม่เห็น เช่น ธุรกิจกำลังถดถอย มีกำไรพิเศษที่ไม่เกิดซ้ำ หรือเป็นหุ้นวัฏจักรที่อยู่ในจุดพีคของรอบ ต้องตรวจคุณภาพกำไรก่อนสรุปเสมอ

3. Trailing กับ Forward ต่างกันอย่างไร ควรใช้ตัวไหน

แบบ Trailing ใช้กำไรจริงย้อนหลังสี่ไตรมาส ตรวจสอบได้แต่มองย้อนหลัง ส่วนแบบ Forward ใช้กำไรคาดการณ์ล่วงหน้าซึ่งตรงกับสิ่งที่ราคาสะท้อนมากกว่า แต่พึ่งพาความแม่นของนักวิเคราะห์ แนะนำให้ดูทั้งสองตัวประกอบกัน

4. เปรียบเทียบหุ้นคนละอุตสาหกรรมด้วยตัวเลขนี้ได้หรือไม่

ไม่ควร เพราะแต่ละอุตสาหกรรมมีโครงสร้างกำไร อัตราการเติบโต และความเสี่ยงต่างกันมาก ธนาคารกับบริษัทซอฟต์แวร์ที่มีค่าเท่ากันแทบไม่มีความหมายเชิงเปรียบเทียบ ควรเทียบภายในกลุ่มธุรกิจเดียวกันเท่านั้น

5. ถ้าบริษัทขาดทุนจะใช้อะไรแทน

เมื่อไม่มีกำไรก็คำนวณไม่ได้ ให้เปลี่ยนไปใช้ตัวชี้วัดอื่นแทน เช่น ราคาต่อยอดขาย ราคาต่อมูลค่าทางบัญชี หรือมูลค่ากิจการต่อกำไรก่อนดอกเบี้ยภาษีและค่าเสื่อม ซึ่งยังใช้ประเมินได้แม้บริษัทยังไม่ทำกำไร