Order Book คืออะไร มือใหม่ควรรู้อะไรก่อนเริ่มใช้งาน

Order Book คือ สมุดคำสั่งซื้อขายที่แสดงราคาและปริมาณคำสั่ง รอซื้อ - รอขาย ในตลาดหรือแหล่งข้อมูลที่กำหนด ช่วยให้เห็นว่ามีผู้เสนอซื้อและเสนอขายอยู่ที่ราคาใด จำนวนเท่าไร จึงใช้ประกอบการประเมินสภาพคล่องและต้นทุนก่อนส่งคำสั่งได้ อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเหล่านี้เปลี่ยนแปลงหรือถูกยกเลิกได้ตลอดเวลา และไม่ได้ยืนยันว่าราคาจะเคลื่อนไปทางใด สำหรับ Forex แบบ OTC ข้อมูลที่เห็นมักจำกัดอยู่ที่โบรกเกอร์หรือผู้ให้สภาพคล่องบางส่วน ไม่ใช่คำสั่งทั้งหมดของตลาดโลก

เคยสงสัยไหมว่า ทำไมกดซื้อแล้วได้ราคาไม่เท่าตัวเลขที่เห็น หรือทำไมตั้งรอซื้อไว้ พอราคามาถึงกลับยังไม่ได้ของ คำถามเหล่านี้เกี่ยวข้องกับทั้งราคา ปริมาณ และลำดับการจับคู่คำสั่ง การอ่าน Order Book จะช่วยให้เข้าใจสิ่งที่อยู่เบื้องหลังการซื้อขายมากขึ้น แทนที่จะดูเพียงกราฟกำลังขึ้นหรือลง

สำหรับมือใหม่ ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการไล่อ่านตัวเลขที่เปลี่ยนทุกเสี้ยววินาที ลองทำความเข้าใจทีละส่วนว่า ฝั่งไหนคือคนรอซื้อ ฝั่งไหนคือคนรอขาย และคำสั่งของเราจะไปจับคู่กับใคร จากนั้นจึงค่อยนำข้อมูลมาใช้ร่วมกับกราฟและแผนบริหารความเสี่ยง

สมุดคำสั่งซื้อขายบอกอะไรเกี่ยวกับตลาด

ให้นึกถึงตลาดที่ผู้ซื้อบอกราคาสูงสุดที่ตัวเองยอมจ่าย ส่วนผู้ขายบอกราคาต่ำสุดที่ยอมขาย หากราคาทั้งสองฝ่ายยังไม่ตรงกัน คำสั่งก็จะรออยู่ เมื่อมีคำสั่งใหม่ที่ยอมรับราคาของอีกฝ่าย ระบบจึงจับคู่ตามกติกาของตลาดนั้น

ในตลาดที่มีระบบรวมคำสั่ง Order Book ทำหน้าที่รวบรวมความต้องการซื้อขายที่เปิดเผยอยู่ โดยมักแสดงเป็นระดับราคาและปริมาณรวมในแต่ละระดับ จำนวนที่เห็นอาจมาจากหลายคำสั่งรวมกัน จึงไม่ควรตีความว่าปริมาณก้อนใหญ่หมายถึงนักลงทุนรายใหญ่เพียงคนเดียวเสมอไป

ข้อมูลนี้ต่างจากประวัติรายการซื้อขาย เพราะคำสั่งที่ตั้งรอยังไม่ได้กลายเป็นธุรกรรมจริง ผู้ส่งคำสั่งอาจแก้ราคา ลดจำนวน หรือยกเลิกก่อนมีการจับคู่ได้

วิธีอ่าน Order Book เริ่มจาก 4 ส่วนหลัก

1. Bid คือราคาที่มีคนรอซื้อ

Bid คือราคาที่ผู้ซื้อเสนอไว้ โดย Best Bid หมายถึงราคารับซื้อที่ดีที่สุดหรือสูงที่สุดในขณะนั้น หากต้องการขายทันที คำสั่งขายจะเข้าไปจับคู่กับฝั่งรับซื้อที่มีอยู่ ตามเงื่อนไขการส่งคำสั่งและระบบซื้อขาย

2. Ask คือราคาที่มีคนรอขาย

Ask หรือ Offer คือราคาที่ผู้ขายเสนอไว้ ส่วน Best Ask คือราคาเสนอขายที่ดีที่สุดหรือต่ำที่สุด หากต้องการซื้อทันที คำสั่งซื้อจะเข้าไปจับคู่กับฝั่งเสนอขาย ความเข้าใจเรื่อง Bid Ask จึงช่วยให้แยกได้ว่า ราคาบนหน้าจอเป็นราคาที่เราซื้อได้หรือขายได้

3. ปริมาณคำสั่ง คือจำนวนที่เสนอในแต่ละราคา

ช่อง Quantity, Size หรือ Volume ในสมุดคำสั่งมักหมายถึงปริมาณที่รอซื้อขาย ณ ราคานั้น หน่วยอาจเป็นหุ้น เหรียญ สัญญา หรือหน่วยอื่นตามสินทรัพย์และแพลตฟอร์ม ต้องตรวจหน่วยก่อนนำไปเปรียบเทียบ

ตัวอย่างเช่น ปริมาณ 100 ในตลาดหนึ่งอาจหมายถึง 100 หุ้น แต่อีกตลาดอาจหมายถึง 100 สัญญา ซึ่งมีมูลค่าและความเสี่ยงต่างกันมาก และตัวเลขนี้ไม่ใช่มูลค่าการซื้อขายที่เกิดขึ้นแล้ว

4. Spread คือช่องว่างระหว่างราคาซื้อกับราคาขาย

ส่วนต่างระหว่าง Best Ask กับ Best Bid เรียกว่า Spread หรือสเปรด เช่น รับซื้อดีที่สุด 100.00 บาท และเสนอขายดีที่สุด 100.10 บาท จะมีส่วนต่าง 0.10 บาท

หากซื้อแล้วขายกลับทันทีในราคาเดิมทั้งสองฝั่ง ส่วนต่างนี้เป็นต้นทุนขั้นหนึ่งก่อนรวมค่าธรรมเนียม สเปรดแคบช่วยลดต้นทุนส่วนนี้ แต่ยังต้องดูว่ามีปริมาณรองรับคำสั่งของเราเพียงพอหรือไม่

ตัวอย่างสมุดคำสั่งซื้อขาย อ่านอย่างไรให้เห็นภาพ

สมมติสินทรัพย์หนึ่งมีคำสั่งรอซื้อขายดังนี้ โดยตัวเลขทั้งหมดเป็นข้อมูลจำลองเพื่ออธิบายกลไก

แต่ละแถวแสดงระดับราคาของสองฝั่งเพื่อให้อ่านง่าย ไม่ได้หมายความว่าคำสั่งซื้อและขายในแถวเดียวกันจะจับคู่กันทันที

ถ้าซื้อทันที 100 หน่วย

หากไม่มีคำสั่งอื่นเข้ามาแทรกและข้อมูลยังเหมือนเดิม คำสั่งซื้อแบบ Market จะจับคู่กับราคาเสนอขาย 100.10 บาท เพราะมีปริมาณ 200 หน่วย ซึ่งเพียงพอสำหรับคำสั่งของเรา

ถ้าซื้อทันที 500 หน่วย

ที่ราคา 100.10 บาทมีเพียง 200 หน่วย จึงต้องซื้อเพิ่มอีก 300 หน่วยที่ราคา 100.20 บาท ทำให้ราคาเฉลี่ยเป็น

ราคาเฉลี่ย = [(200 × 100.10) + (300 × 100.20)] ÷ 500 = 100.16 บาท

แม้ราคาเสนอขายดีที่สุดเริ่มที่ 100.10 บาท แต่คำสั่งทั้งหมดไม่ได้ซื้อที่ราคาเดียวกัน ตัวอย่างนี้แสดงให้เห็นผลของความลึกตลาดต่อราคาเฉลี่ย และเป็นสถานการณ์ที่อาจทำให้เกิด Slippage เมื่อเทียบกับราคาที่คาดว่าจะได้ ทั้งนี้ ตลาดจริงอาจเปลี่ยนก่อนคำสั่งไปถึงระบบ

Market Order กับ Limit Order ทำงานต่างกันอย่างไร

Order Book ช่วยอธิบายความต่างระหว่างการยอมรับราคาที่มีอยู่ กับการกำหนดราคาที่ตัวเองต้องการได้ชัดเจนขึ้น

Market Order เน้นซื้อขายตามราคาที่มีให้

คำสั่งประเภทนี้มุ่งเข้าซื้อหรือขายกับคำสั่งฝั่งตรงข้ามที่พร้อมอยู่ หากปริมาณในราคาดีที่สุดไม่พอ อาจจับคู่ต่อในระดับราคาถัดไป จึงไม่รับประกันราคาเดียวสำหรับทั้งคำสั่ง และการดำเนินการยังขึ้นอยู่กับกติกาและสภาพตลาด

Limit Order กำหนดขอบเขตราคาที่ยอมรับ

Buy Limit กำหนดราคาสูงสุดที่ยอมซื้อ ส่วน Sell Limit กำหนดราคาต่ำสุดที่ยอมขาย หากจับคู่ได้ ราคาต้องอยู่ในขอบเขตดังกล่าว แต่ไม่มีหลักประกันว่าจะได้ครบตามจำนวน หรือได้จับคู่เลย 

หากตั้งรอซื้อที่ 100.00 บาท แล้วมีคำสั่งอื่นรออยู่ก่อน ปริมาณขายที่เข้ามาอาจถูกจับคู่กับคำสั่งเหล่านั้นก่อนเรา ทั้งนี้ วิธีจัดสรรอาจใช้ลำดับราคาและเวลา หรือกติกาอื่นตามผลิตภัณฑ์ จึงไม่ควรสรุปว่าเห็นราคามาแตะแล้วต้องได้ซื้อเสมอ

อีกจุดที่ควรแยกคือ Pending Order เป็นคำเรียกรวมของคำสั่งรอดำเนินการในบางแพลตฟอร์ม ไม่ได้หมายความว่าทุกคำสั่งจะถูกแสดงในสมุดคำสั่งสาธารณะ โดยเฉพาะคำสั่ง Stop ที่การเก็บและแสดงผลขึ้นอยู่กับระบบ

ใช้ Order Book ประเมินสภาพคล่องและจังหวะซื้อขาย

สังเกตขนาดคำสั่งเหมาะกับปริมาณที่มีหรือไม่

หากต้องการซื้อจำนวนมาก แต่ฝั่งเสนอขายใกล้ราคาปัจจุบันมีน้อย ราคาเฉลี่ยอาจสูงกว่าที่คาด ส่วนฝั่งขายก็ต้องดูว่ามีปริมาณรับซื้อรองรับเพียงใด ข้อมูลนี้ช่วยประกอบการเลือกขนาดคำสั่งและประเภทคำสั่ง มากกว่าดูแค่สเปรดเพียงตัวเดียว

สังเกตโซนคำสั่งหนาแน่นโดยไม่รีบฟันธง

บริเวณที่มีคำสั่งรอซื้อจำนวนมากอาจเป็นจุดที่ควรติดตามร่วมกับแนวรับ ส่วนคำสั่งรอขายจำนวนมากอาจเป็นจุดที่ควรติดตามร่วมกับแนวต้าน แต่ปริมาณเหล่านี้อาจถูกซื้อขายจนหมดหรือยกเลิกก่อนราคาไปถึง จึงไม่ใช่กำแพงที่รับประกันว่าราคาจะผ่านไม่ได้

สังเกตการเปลี่ยนแปลงร่วมกับรายการซื้อขายจริง

การเห็นปริมาณฝั่งซื้อสูงกว่าฝั่งขายในภาพเดียว ยังไม่เพียงพอจะบอกว่าราคากำลังจะขึ้น ควรดูด้วยว่าเมื่อราคาเข้าใกล้แล้ว คำสั่งยังอยู่หรือไม่ มีธุรกรรมเกิดขึ้นจริงเท่าไร และราคาเคลื่อนไหวต่ออย่างไร

ถ้าแพลตฟอร์มมีรายการซื้อขายล่าสุดหรือ Time and Sales สามารถใช้ประกอบกันได้ เพราะข้อมูลชุดหนึ่งบอกสิ่งที่กำลังเสนอ อีกชุดบอกสิ่งที่จับคู่แล้ว ส่วนกราฟแท่งเทียนช่วยให้เห็นภาพการเคลื่อนไหวในช่วงเวลาที่กว้างขึ้น

Order Book ต่างจาก Depth Chart และ Order Flow อย่างไร

ทั้งสามอย่างมีความเกี่ยวข้องกัน แต่สามารถตอบคนละคำถามได้ดังนี้

กราฟความลึกที่มีรูปร่างชันแสดงว่าปริมาณสะสมเพิ่มขึ้นมากบริเวณนั้น แต่ยังมีข้อจำกัดเดียวกับข้อมูลต้นทาง หากคำสั่งถูกยกเลิก รูปร่างกราฟก็เปลี่ยนได้ การเห็นกราฟใหญ่ฝั่งหนึ่งจึงไม่ได้เท่ากับยืนยันทิศทางราคา

ใช้ Order Book กับ Forex ต้องเข้าใจแหล่งข้อมูลก่อน

ตลาด Spot Forex และอนุพันธ์เงินตราส่วนใหญ่ซื้อขายแบบ OTC ผ่านหลายเครือข่ายและหลายผู้ให้บริการ จึงไม่มีสมุดคำสั่งกลางเล่มเดียวที่รวบรวมคำสั่งทั้งหมดจากทั่วโลกเหมือนตลาดรวมศูนย์แห่งหนึ่ง

สำหรับ Forex และ CFD หน้าต่าง Depth of Market หรือ DOM ซึ่งอาจแสดงราคาและปริมาณที่โบรกเกอร์ได้รับจากแหล่งสภาพคล่องของตน บางกรณีอาจเป็นระดับราคาที่คำนวณจาก Bid และ Ask หากไม่มีข้อมูลปริมาณรองรับ จึงต้องตรวจสอบความหมายก่อนใช้งาน

ก่อนอ่านหน้าจอ ควรตรวจสามเรื่อง ได้แก่ ข้อมูลมาจากแหล่งใด ตัวเลขปริมาณหมายถึงอะไร และแสดงกี่ระดับราคา หากยังตอบไม่ได้ การเปรียบเทียบว่าฝั่งซื้อหรือขายมากกว่าอาจนำไปสู่ข้อสรุปที่คลาดเคลื่อน

ส่วนข้อมูล Currency Futures มาจากตลาดสัญญาล่วงหน้าที่เกี่ยวข้อง แม้ใช้ติดตามภาวะตลาดเงินตราประกอบได้ แต่ไม่ใช่คำสั่งทั้งหมดของ Spot Forex และไม่ใช่ราคาเดียวกับ CFD ที่ซื้อขายอยู่เสมอ

ข้อจำกัดที่มือใหม่มักมองข้าม

คำสั่งก้อนใหญ่เปลี่ยนแปลงได้

คำสั่งที่เห็นอาจถูกยกเลิกตามภาวะตลาด หรือในบางกรณีอาจมีการส่งคำสั่งโดยตั้งใจยกเลิกก่อนจับคู่เพื่อสร้างภาพความต้องการซื้อขายที่ผิดไป ซึ่งเกี่ยวข้องกับพฤติกรรม Spoofing อย่างไรก็ตาม การยกเลิกคำสั่งตามปกติไม่ได้แปลว่าเป็นการปั่นตลาดทุกครั้ง และผู้ดูหน้าจอไม่สามารถยืนยันเจตนาจากภาพเดียวได้

ข้อมูลที่เปิดเผยอาจไม่ครบทั้งหมด

จำนวนระดับราคาที่เห็นขึ้นอยู่กับสิทธิ์ข้อมูลและแพลตฟอร์ม ข้อมูลบางประเภทแสดงปริมาณรวมต่อราคา ขณะที่อีกประเภทแสดงรายละเอียดรายคำสั่ง และบางตลาดมีคำสั่งแบบซ่อนปริมาณบางส่วน จึงไม่ควรถือว่าตัวเลขบนหน้าจอคือความต้องการซื้อขายทั้งหมด

ตัวเลขเปลี่ยนเร็วกว่าการตัดสินใจ

ระหว่างมองเห็นราคา กดส่งคำสั่ง และคำสั่งไปถึงระบบ ปริมาณที่มีอยู่อาจเปลี่ยนไปแล้ว โดยเฉพาะช่วงข่าวสำคัญหรือสภาพคล่องบาง การอ่านข้อมูลถูกในวินาทีหนึ่งจึงไม่ได้รับประกันว่าจะซื้อขายได้ตามภาพนั้น

วิธีฝึกอ่าน Order Book โดยไม่รีบเสี่ยงเงินจริง

เริ่มจากเลือกสินทรัพย์เดียวและช่วงเวลาเดิม เพื่อให้คุ้นกับปริมาณตามปกติของตลาด จากนั้นฝึกตามขั้นตอนต่อไปนี้

1. ตรวจแหล่งข้อมูลและหน่วยปริมาณ ให้รู้ว่ากำลังดูคำสั่งของตลาดใด และจำนวนที่เห็นนับเป็นอะไร

2. อ่านราคาที่ดีที่สุดสองฝั่ง คำนวณสเปรดและสังเกตว่ากว้างขึ้นช่วงใด

3. ลองคำนวณราคาเฉลี่ยจากคำสั่งจำลอง เปรียบเทียบผลระหว่างคำสั่งเล็กกับคำสั่งใหญ่

4. ติดตามคำสั่งก้อนเดิมต่อเนื่อง ดูว่าคงอยู่ ถูกจับคู่ หรือหายไป พร้อมตรวจรายการซื้อขายจริงถ้ามี

5. บันทึกข้อสังเกตเทียบกับผลที่เกิดขึ้น เพื่อแยกสิ่งที่เห็นจริงออกจากสิ่งที่คาดเดา

หากใช้บัญชีทดลอง Forex ควรตรวจด้วยว่าข้อมูลและวิธีจำลองการจับคู่ใกล้เคียงบัญชีจริงเพียงใด ผลการฝึกอาจแตกต่างจากการส่งคำสั่งในตลาดจริง ทั้งด้านราคา ความเร็ว และสภาพคล่อง

ก่อนนำไปใช้เงินจริง ควรมีแผน Risk Management กำหนดขนาดสถานะ จุดออก และจำนวนเงินที่ยอมขาดทุนไว้ก่อน แม้ใช้ Stop Loss ก็ยังอาจได้ราคาต่างจากจุดที่ตั้งไว้เมื่อเกิดความผันผวนหรือช่องว่างราคา

เริ่มต้นจากเข้าใจคำสั่ง ก่อนเลือกเครื่องมือให้เหมาะกับตัวเอง

ประโยชน์ของ Order Book คือ ช่วยให้มองการซื้อขายละเอียดขึ้น ทั้งราคาที่เสนอ ปริมาณที่รองรับ และต้นทุนที่อาจเกิดขึ้น ความเข้าใจเหล่านี้จึงควรใช้ประกอบกับกราฟ ข้อมูลตลาด และแผนการเทรด โดยตรวจเสมอว่าข้อมูลที่ดูครอบคลุมตลาดส่วนใด

สำหรับผู้ที่สนใจต่อยอดสู่การเทรด Forex สามารถดูแพลตฟอร์มและตัวเลือกบัญชีผ่าน MORROC Prime ผู้ให้บริการซื้อขาย Forex และ CFD พร้อมเครื่องมือวิเคราะห์บนแพลตฟอร์ม MetaTrader 5 โดยเว็บไซต์ระบุว่าบัญชี Raw Spread มีสเปรดเริ่มต้น 0.0 Pips และมีค่าคอมมิชชัน ควรตรวจสอบเงื่อนไขบัญชี ค่าใช้จ่าย และ Leverage ล่าสุดก่อนเปิดใช้งาน พร้อมเลือกขนาดการซื้อขายให้เหมาะกับเงินทุน เนื่องจาก Leverage สามารถขยายทั้งกำไรและขาดทุนได้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. Order Book บอกได้ไหมว่าราคาจะขึ้นหรือลง

ใช้ประกอบการประเมินได้ แต่ยืนยันทิศทางไม่ได้ เพราะคำสั่งที่รออยู่อาจเปลี่ยนหรือถูกยกเลิก และยังมีคำสั่งใหม่เข้ามาตลอด ควรพิจารณาการจับคู่จริงและการเคลื่อนไหวของราคาร่วมด้วย

2. ทำไมมีคนรอซื้อเยอะ แต่ราคายังลง

ปริมาณรอซื้ออาจอยู่ห่างจากราคาปัจจุบัน หรือปริมาณขายที่เข้ามาอาจมากพอจะจับคู่กับฝั่งรับซื้อจนหมด นอกจากนี้ คำสั่งรับซื้อบางส่วนอาจถูกยกเลิก จำนวนที่เห็นมากกว่าจึงไม่รับประกันว่าจะพยุงราคาไว้ได้

3. ทำไมตั้ง Limit Order แล้วราคามาถึง แต่ยังไม่ได้จับคู่

อาจมีคำสั่งที่ได้สิทธิ์ก่อนเรา หรือมีปริมาณฝั่งตรงข้ามไม่เพียงพอ อีกกรณีคือราคาที่เห็นเป็นราคาซื้อขายล่าสุด ซึ่งไม่ได้หมายความว่ามีข้อเสนอฝั่งตรงข้ามเหลืออยู่ที่ราคานั้น ต้องดูข้อมูลราคาและกติกาการจับคู่ของตลาดประกอบ

4. ดูข้อมูลความลึกตลาดใน MT5 ได้ทุกสินทรัพย์หรือไม่

ขึ้นอยู่กับโบรกเกอร์ ประเภทสินทรัพย์ และข้อมูลที่บัญชีได้รับ บางสินทรัพย์มีทั้งระดับราคาและปริมาณ บางสินทรัพย์อาจมีเพียงระดับราคาที่คำนวณขึ้น จึงควรตรวจรายละเอียดกับผู้ให้บริการก่อนนำตัวเลขไปวิเคราะห์

5. มือใหม่จำเป็นต้องอ่านสมุดคำสั่งให้เป็นก่อนเริ่มลงทุนหรือไม่

ไม่จำเป็นสำหรับการลงทุนทุกแบบ ผู้ลงทุนระยะยาวอาจให้ความสำคัญกับพื้นฐานสินทรัพย์และการกระจายความเสี่ยงมากกว่า แต่การเข้าใจราคาซื้อขาย สเปรด และผลของขนาดคำสั่งยังช่วยให้วางคำสั่งได้เหมาะสม ส่วนผู้เทรดระยะสั้นอาจได้ประโยชน์จากการศึกษาข้อมูลนี้ละเอียดขึ้น