Cagr คืออะไร นักลงทุนมือใหม่ควรรู้ก่อนวิเคราะห์หุ้น

Cagr คือ อัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปีแบบทบต้น ใช้สรุปว่าตัวเลขอย่างรายได้ กำไร หรือมูลค่าเงินลงทุน เติบโตจากจุดเริ่มต้นไปถึงจุดสิ้นสุดด้วยอัตราคงที่ปีละเท่าไร สูตรคือ [(มูลค่าปลายทาง ÷ มูลค่าเริ่มต้น) ยกกำลัง (1 ÷ จำนวนปี)] − 1 แล้วแปลงเป็นเปอร์เซ็นต์ เช่น เงินลงทุน 100,000 บาท เพิ่มเป็น 133,100 บาทใน 3 ปี เท่ากับเติบโตเฉลี่ย 10% ต่อปีแบบทบต้น แม้ผลตอบแทนแต่ละปีจริงอาจไม่เท่ากัน ตัวเลขนี้จึงช่วยเปรียบเทียบการเติบโตระยะยาว แต่ไม่ได้บอกความผันผวนหรือรับประกันผลตอบแทนในอนาคต 

เห็นบริษัทประกาศว่ากำไรเพิ่มขึ้น 50% ในรอบหลายปี อาจรู้สึกว่าธุรกิจโตดี แต่ถ้าบริษัทหนึ่งใช้เวลา 3 ปี อีกบริษัทใช้เวลา 8 ปี ตัวเลข 50% ย่อมมีความหมายต่างกัน การทำความเข้าใจ Cagr จะช่วยให้เปรียบเทียบได้ว่า เมื่อคิดเป็นอัตราเติบโตต่อปีแบบทบต้นแล้ว ทั้งสองบริษัทเติบโตเร็วต่างกันแค่ไหน

สำหรับมือใหม่ เครื่องมือนี้ช่วยจัดระเบียบข้อมูลก่อนวิเคราะห์หุ้นได้ดี โดยเฉพาะเวลาต้องดูรายได้ กำไร และราคาหุ้นย้อนหลังหลายปี อย่างไรก็ตาม การคำนวณเป็นเพียงจุดเริ่มต้น ยังต้องดูต่อว่าธุรกิจโตจากอะไร และการเติบโตนั้นส่งผลถึงผู้ถือหุ้นมากน้อยเพียงใด

เข้าใจความหมายของ Cagr ก่อนเริ่มแทนสูตร

Cagr ย่อมาจาก Compound Annual Growth Rate ซึ่งหมายถึง อัตราคงที่ต่อปีที่ทำให้มูลค่าเริ่มต้นเติบโตไปถึงมูลค่าปลายทางได้พอดี เมื่อคำนวณแบบทบต้นตลอดช่วงเวลาที่กำหนด

คำว่า “ทบต้น” หมายถึงการเติบโตของปีถัดไปคิดจากฐานใหม่ที่รวมการเติบโตของปีก่อนแล้ว เช่น เริ่มต้น 100 บาท โตปีละ 10% ปีแรกจะเป็น 110 บาท ปีที่สองเป็น 121 บาท และปีที่สามเป็น 133.10 บาท จำนวนเงินที่เพิ่มจึงมากขึ้น แม้อัตราเติบโตยังเท่าเดิม

เมื่อนำไปใช้กับรายได้บริษัท หลักการนี้เป็นวิธีสรุปความเร็วในการเติบโต ไม่ได้หมายความว่ารายได้เกิดจากการนำดอกเบี้ยกลับไปลงทุนจริง ๆ และไม่ได้แปลว่าบริษัทโตสม่ำเสมอทุกปี

สูตร Cagr คืออะไร และต้องเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง

สูตรคำนวณเขียนได้ดังนี้

Cagr = (มูลค่าปลายทาง ÷ มูลค่าเริ่มต้น)^(1 ÷ n) − 1

โดย n คือจำนวนปีที่ผ่านไประหว่างสองจุดเวลา และเครื่องหมาย ^ หมายถึงการยกกำลัง หากต้องการแสดงเป็นเปอร์เซ็นต์ ให้นำผลลัพธ์คูณ 100

ข้อมูลที่ต้องใช้มีเพียง 3 ส่วน ได้แก่ มูลค่าเริ่มต้น มูลค่าปลายทาง และระยะเวลา แต่ต้องตรวจสอบให้เป็นข้อมูลประเภทเดียวกัน หน่วยเดียวกัน และมีฐานการจัดทำที่เปรียบเทียบกันได้ เช่น เปรียบเทียบรายได้ทั้งปีของงบรวมกับรายได้ทั้งปีของงบรวม

นับจำนวนปีอย่างไรไม่ให้คลาดเคลื่อน

หากใช้รายได้ปี 2020 เป็นจุดเริ่มต้น และรายได้ปี 2025 เป็นจุดสิ้นสุด ระยะเวลาที่ใช้คือ 5 ปี แม้ในตารางจะมีตัวเลขรายได้รวม 6 แถวก็ตาม

ส่วนข้อมูลที่ยังไม่ครบปีต้องระวังเป็นพิเศษ ไม่ควรนำรายได้ 9 เดือนของปีล่าสุดไปเทียบกับรายได้เต็มปีในอดีตโดยตรง เพราะความต่างอาจมาจากระยะเวลารายงานและฤดูกาลของธุรกิจ

ตัวอย่างคำนวณ Cagr ทีละขั้น อ่านจบแล้วลองทำตามได้

สมมติว่าบริษัท A มีรายได้ 1,000 ล้านบาทในปี 2020 และเพิ่มเป็น 1,610.51 ล้านบาทในปี 2025 วิธีคำนวณ Cagr คือ นำรายได้ปลายทางหารด้วยรายได้เริ่มต้น แล้วปรับเป็นอัตราเติบโตต่อปีตามระยะเวลา 5 ปี

1. หารายได้ปลายทางเทียบกับต้นทาง: 1,610.51 ÷ 1,000 = 1.61051

2. ยกกำลังด้วย 1 ÷ 5: 1.61051^(1/5) = 1.10

3. ลบ 1: 1.10 − 1 = 0.10

4. แปลงเป็นเปอร์เซ็นต์: 0.10 × 100 = 10% ต่อปี

ความหมายคือ รายได้ของบริษัทเติบโตเทียบเท่ากับการเพิ่มขึ้นปีละ 10% แบบทบต้นตลอด 5 ปี แต่ระหว่างทางอาจมีบางปีโต 20% บางปีโตเพียง 2% หรือบางปีรายได้ลดลงก็ได้

คำนวณใน Excel โดยไม่ต้องกดเครื่องคิดเลขหลายรอบ

หากเซลล์ B2 เป็นมูลค่าเริ่มต้น C2 เป็นมูลค่าปลายทาง และ D2 เป็นจำนวนปี ให้ใช้สูตร =(C2/B2)^(1/D2)-1 แล้วตั้งรูปแบบเซลล์เป็นเปอร์เซ็นต์

อีกทางหนึ่งคือใช้ =RRI(D2,B2,C2) ซึ่งคืนค่าอัตราเติบโตต่อหนึ่งงวด เมื่อ D2 ระบุเป็นจำนวนปี ผลลัพธ์จึงเป็นอัตราต่อปี อย่าคูณ 100 ซ้ำหากใช้รูปแบบเปอร์เซ็นต์อยู่แล้ว

Cagr ต่างจาก Growth Rate และค่าเฉลี่ยทั่วไปอย่างไร

หากยังสงสัยว่า Cagr เป็นค่าเฉลี่ยแบบไหน จุดสำคัญอยู่ที่การคำนึงถึงการเติบโตแบบทบต้น ต่างจากการนำเปอร์เซ็นต์รายปีมาบวกกันแล้วหารจำนวนปี

สมมติลงทุน 100,000 บาท ปีแรกได้ผลตอบแทน 50% เงินเพิ่มเป็น 150,000 บาท ปีถัดมาขาดทุน 50% เงินเหลือ 75,000 บาท ค่าเฉลี่ยเลขคณิตของผลตอบแทนเท่ากับ 0% แต่เงินลงทุนจริงลดลง 25%

เมื่อคำนวณแบบทบต้นจะได้ (75,000/100,000)^(1/2)-1 หรือประมาณ - 13.40% ต่อปี ตัวอย่างนี้แสดงว่าการขึ้นและลงด้วยเปอร์เซ็นต์เท่ากันไม่ได้ทำให้กลับมาอยู่ที่เดิม เพราะใช้ฐานคนละจำนวน

ใช้ Cagr วิเคราะห์หุ้น ต้องดูให้ครบทั้งรายได้และกำไร

ประโยชน์ของ Cagr คือ ช่วยให้เห็นว่าการเติบโตเกิดขึ้นในส่วนไหนของธุรกิจ แล้วนำข้อมูลหลายด้านมาเทียบกัน แทนการเลือกดูเฉพาะตัวเลขที่โตสูงที่สุด

รายได้โต บอกว่าบริษัทขายได้มากขึ้นแค่ไหน

รายได้ที่เติบโตต่อเนื่องอาจมาจากยอดขายเพิ่ม การขึ้นราคา การเปิดสาขา หรือการซื้อกิจการ นักลงทุนควรอ่านคำอธิบายของฝ่ายจัดการเพื่อแยกให้ออกว่าโตจากธุรกิจเดิมมากน้อยเพียงใด

บริษัทที่ซื้อกิจการขนาดใหญ่อาจมีรายได้รวมกระโดดขึ้น แต่ยังต้องติดตามต้นทุน เงินลงทุน และภาระหนี้ที่ตามมา การเติบโตของยอดขายเพียงอย่างเดียวจึงยังสรุปคุณภาพธุรกิจไม่ได้

กำไรโตทันรายได้หรือไม่

สมมติรายได้โตเฉลี่ย 12% ต่อปี แต่กำไรสุทธิโตเพียง 3% ต่อปี อาจเป็นสัญญาณว่าต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายเพิ่มเร็วกว่ายอดขาย ควรตรวจดู Gross Margin และ Operating Margin เพิ่มเติม รวมถึงดอกเบี้ยและภาษี

ในทางกลับกัน กำไรที่โตเร็วกว่ารายได้อาจเกิดจากการควบคุมต้นทุนดีขึ้น หรือมีกำไรพิเศษจากการขายสินทรัพย์ ต้องแยกให้ออกก่อนประเมินว่าการเติบโตจะเกิดซ้ำได้หรือไม่

กำไรต่อหุ้นโตตามกำไรรวมแค่ไหน

EPS หรือกำไรต่อหุ้นช่วยเชื่อมผลประกอบการกับส่วนของผู้ถือหุ้น หากกำไรสุทธิเพิ่มขึ้น แต่บริษัทออกหุ้นใหม่จำนวนมาก กำไรต่อหุ้นอาจโตช้ากว่ากำไรรวม

ก่อนเปรียบเทียบจึงควรตรวจสอบการเพิ่มทุน การซื้อหุ้นคืน และข้อมูลที่ปรับย้อนหลังจากการแตกหุ้นด้วย ส่วนกระแสเงินสดจากการดำเนินงานช่วยตรวจต่อว่ากำไรทางบัญชีเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ดีเพียงใด

Cagr เท่าไรถึงเรียกว่าดี ต้องเทียบกับอะไร

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ตัดสินได้กับหุ้นทุกประเภท วิธีอ่าน Cagr คือ เปรียบเทียบกับบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกัน ช่วงเวลาเดียวกัน และดูขนาดธุรกิจประกอบ

บริษัทขนาดเล็กอาจเติบโตสูงจากฐานรายได้ที่ยังต่ำ ขณะที่บริษัทขนาดใหญ่ซึ่งโตช้ากว่าอาจมีกระแสเงินสดมั่นคงกว่า นอกจากนี้ ธุรกิจวัฏจักรอาจดูโตโดดเด่นเมื่อเริ่มนับจากปีที่ผลประกอบการอยู่จุดต่ำสุด

ราคาที่จ่ายก็มีผลต่อความคุ้มค่า หุ้นที่กำไรโตเร็วอาจมีราคาสะท้อนความคาดหวังไปมากแล้ว จึงควรพิจารณา P/E และสมมติฐานกำไรในอนาคตร่วมด้วย ไม่ควรซื้อเพียงเพราะเห็นอัตราเติบโตสูง

ข้อจำกัดที่ต้องรู้ก่อนเชื่อตัวเลข Cagr

ข้อจำกัดของ Cagr  คือ การใช้เพียงจุดเริ่มต้น จุดสิ้นสุด และระยะเวลา จึงมีรายละเอียดระหว่างทางที่ตัวเลขนี้อธิบายไม่ได้

ผลลัพธ์เหมือนกัน ความเสี่ยงอาจต่างกันมาก

พอร์ตสองพอร์ตอาจเริ่มที่ 100,000 บาท และจบที่ 150,000 บาทในระยะเวลาเท่ากัน แต่พอร์ตหนึ่งอาจเคยลดลงเหลือ 50,000 บาท ขณะที่อีกพอร์ตผันผวนน้อยกว่า การดู Drawdown และผลตอบแทนรายปีจึงช่วยประเมินประสบการณ์ที่ผู้ลงทุนต้องรับระหว่างถือครอง

เปลี่ยนปีเริ่มต้น ตัวเลขอาจเปลี่ยนมาก

หากปีฐานมีรายได้ต่ำผิดปกติ การเติบโตที่คำนวณได้อาจดูสูงมาก วิธีตรวจสอบคือดูหลายช่วง เช่น 3 ปี 5 ปี และ 10 ปีเมื่อมีข้อมูลเพียงพอ พร้อมเปิดดูตัวเลขแต่ละปี เพื่อแยกการฟื้นตัวออกจากการเติบโตต่อเนื่อง

ตัวเลขติดลบหรือเป็นศูนย์ไม่ควรฝืนใช้สูตร

หากค่าเริ่มต้นเป็นศูนย์จะหารไม่ได้ ส่วนกำไรที่เปลี่ยนจากขาดทุนเป็นกำไรไม่เหมาะกับสูตรมาตรฐานนี้ แม้บางกรณีที่ตัวเลขต้นทางและปลายทางติดลบทั้งคู่จะคำนวณทางคณิตศาสตร์ได้ ผลลัพธ์ก็อาจสื่อความหมายทางธุรกิจผิด ควรอธิบายการเปลี่ยนแปลงเป็นจำนวนเงินและสาเหตุแทน

เติมเงินระหว่างทาง ต้องใช้วิธีวัดให้เหมาะ

การนำเงินปลายทางหารเงินตั้งต้นจะคลาดเคลื่อนหากมีการฝากหรือถอนระหว่างทาง เช่น ลงทุนแบบ DCA เพราะมูลค่าพอร์ตที่เพิ่มขึ้นส่วนหนึ่งมาจากเงินที่เติมเข้าไป

หากต้องการวัดผลตอบแทนตามกระแสเงินสดของผู้ลงทุน สามารถใช้ XIRR โดยใส่จำนวนเงินและวันที่ของแต่ละรายการ ส่วนการเปรียบเทียบฝีมือบริหารพอร์ตอาจใช้ผลตอบแทนแบบถ่วงน้ำหนักตามเวลา ซึ่งแยกผลกระทบของเงินเข้าออกออกจากผลการลงทุน 

ราคาหุ้นเติบโต ไม่เท่ากับผลตอบแทนรวมเสมอไป

การใช้ราคาหุ้นต้นทางและปลายทางคำนวณจะสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของราคาเป็นหลัก หากหุ้นจ่ายเงินปันผล ระหว่างถือครอง ตัวเลขจากราคาอย่างเดียวจะยังไม่ครอบคลุมผลตอบแทนทั้งหมด

เมื่อต้องการเปรียบเทียบผลตอบแทนรวม ควรใช้ข้อมูลที่รวมเงินปันผลและระบุสมมติฐานการนำกลับไปลงทุนอย่างชัดเจน รวมทั้งตรวจสอบการปรับข้อมูลจากการแตกหุ้น เพราะคำว่า Adjusted Price ของแต่ละแหล่งอาจมีวิธีปรับต่างกัน

ค่าธรรมเนียม ภาษี และอัตราแลกเปลี่ยนยังมีผลต่อผลตอบแทนที่ได้รับจริง โดยเฉพาะการลงทุนหุ้นอเมริกา ซึ่งผลตอบแทนในสกุลดอลลาร์อาจต่างจากผลตอบแทนเมื่อคิดกลับเป็นเงินบาท

ก่อนเลือกหุ้น ให้ใช้ Cagr เป็นจุดเริ่มต้นของการวิเคราะห์

สิ่งที่ควรจำเกี่ยวกับ Cagr คือ ตัวเลขนี้ช่วยสรุปความเร็วในการเติบโต แต่การตัดสินใจลงทุนต้องตรวจสอบที่มาของการเติบโต ความสม่ำเสมอ คุณภาพกำไร ภาระหนี้ และราคาหุ้นร่วมกัน

ลองเริ่มจากเลือกบริษัทหนึ่งแห่ง เปิดรายงานประจำปีย้อนหลัง แล้วคำนวณการเติบโตของรายได้ กำไรสุทธิ และกำไรต่อหุ้นในช่วงเดียวกัน หากตัวเลขเหล่านี้ไปคนละทิศทาง นั่นคือจุดที่ควรกลับไปอ่านรายละเอียดเพิ่มเติม ผลประกอบการย้อนหลังช่วยตั้งคำถามได้ดี แต่ไม่ใช่คำรับรองว่าบริษัทจะเติบโตในอัตราเดิมต่อไป

สำหรับผู้ที่สนใจต่อยอดความรู้ไปสู่การเทรด Forex และ CFD สามารถศึกษาบริการและเปิดบัญชีผ่าน MORROC Prime ซึ่งมีแพลตฟอร์มและเครื่องมือสำหรับวิเคราะห์ตลาด พร้อมประเภทบัญชีให้เลือกตามรูปแบบการใช้งาน โดยบัญชี Raw Spread ระบุสเปรดเริ่มต้น 0.0 Pips และมีค่าคอมมิชชัน ควรตรวจสอบเงื่อนไขของสินทรัพย์และบัญชีล่าสุดก่อนเริ่มเทรด รวมถึงทำความเข้าใจว่าเลเวอเรจเพิ่มทั้งโอกาสกำไรและความเสี่ยงขาดทุน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. Cagr คืออะไร ต่างจากกำไรที่ได้รับจริงหรือไม่

เป็นอัตราเติบโตเฉลี่ยต่อปีแบบทบต้นที่คำนวณจากข้อมูลต้นทางและปลายทาง หากใช้รายได้บริษัท ผลลัพธ์ก็เป็นการเติบโตของรายได้ ไม่ใช่ผลตอบแทนของผู้ถือหุ้น ส่วนกำไรจากการลงทุนจริงต้องดูเงินซื้อขาย เงินปันผล และต้นทุนที่เกี่ยวข้อง

2. Cagr ติดลบได้หรือไม่

ได้ เมื่อมูลค่าเริ่มต้นและปลายทางเป็นบวก แต่ปลายทางต่ำกว่าเริ่มต้น เช่น เงิน 100,000 บาทลดเหลือ 81,000 บาทใน 2 ปี จะได้อัตราเติบโต −10% ต่อปีแบบทบต้น

3. ควรดูย้อนหลัง 3 ปีหรือ 5 ปี

ควรดูประกอบกัน ช่วง 3 ปีช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงระยะใกล้ ส่วน 5 ปีช่วยขยายภาพ หากเป็นธุรกิจวัฏจักรควรดูช่วงที่ครอบคลุมทั้งขาขึ้นและขาลง และไม่ใช้ตัวเลขสรุปแทนการอ่านผลประกอบการรายปี

4. บริษัทที่เติบโตสูง เหมาะลงทุนกว่าบริษัทที่โตช้าเสมอหรือไม่

ไม่เสมอไป ต้องดูว่าการเติบโตยั่งยืนเพียงใด ใช้หนี้หรือเงินทุนมากแค่ไหน และราคาหุ้นแพงเมื่อเทียบกับแนวโน้มกำไรหรือไม่ ธุรกิจโตช้าที่ราคาสมเหตุสมผลอาจเหมาะกับเป้าหมายของผู้ลงทุนบางคนมากกว่า

5. ใช้ Cagr คาดการณ์มูลค่าเงินลงทุนในอนาคตได้หรือไม่

ใช้สร้างสถานการณ์สมมติได้ เช่น สมมติเงิน 100,000 บาทเติบโต 8% ต่อปีเป็นเวลา 5 ปี จะได้ประมาณ 146,933 บาท แต่ต้องระบุว่า 8% เป็นสมมติฐาน ไม่ใช่ผลตอบแทนที่รับประกัน และควรทดลองกรณีที่ผลตอบแทนต่ำกว่าคาดหรือขาดทุนด้วย