Green Bond คืออะไร มีหลักเกณฑ์การลงทุนอย่างไร

Green Bond คือ ตราสารหนี้ที่ระดมทุนเพื่อนำเงินไปสนับสนุนโครงการหรือกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อม เช่น พลังงานหมุนเวียน อาคารประหยัดพลังงาน และระบบขนส่งสะอาด ผู้ลงทุนมีสถานะเป็นเจ้าหนี้และได้รับผลตอบแทนตามเงื่อนไขของตราสาร หลักเกณฑ์สำคัญครอบคลุมการใช้เงิน การคัดเลือกโครงการ การบริหารเงิน และการรายงาน อย่างไรก็ตาม ก่อนลงทุนต้องตรวจสอบความสามารถชำระหนี้ของผู้ออกควบคู่กับความน่าเชื่อถือของโครงการสีเขียว เพราะชื่อเรียกนี้ไม่ได้รับประกันเงินต้นหรือผลตอบแทน 

สำหรับคนที่กำลังสงสัยว่า Green Bond  คืออะไรอยู่ ลองนึกถึงการให้ภาครัฐหรือบริษัทกู้เงิน โดยกำหนดให้เงินที่ระดมได้ถูกนำไปใช้กับโครงการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างชัดเจน เราจึงมีโอกาสได้รับดอกเบี้ย พร้อมสนับสนุนกิจกรรมอย่างการผลิตไฟฟ้าสะอาดหรือการจัดการน้ำเสียผ่านเงินลงทุนของตัวเอง

แต่การลงทุนประเภทนี้มีรายละเอียดมากกว่าคำว่า “รักษ์โลก” บนชื่อผลิตภัณฑ์ เพราะโครงการที่มีประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อมอาจดำเนินงานโดยบริษัทที่มีหนี้สูงได้ ขณะเดียวกัน ตราสารที่จ่ายดอกเบี้ยสม่ำเสมอก็อาจมีสภาพคล่องต่ำจนขายก่อนครบกำหนดได้ยาก

การเลือกลงทุนจึงต้องตอบให้ได้สองเรื่องพร้อมกัน คือ เงินถูกนำไปใช้อย่างไร และใครจะเป็นผู้ชำระเงินคืนให้เรา

รู้จักตราสารหนี้สีเขียวให้ชัด ก่อนมองหาผลตอบแทน

• ผู้ลงทุนเป็นเจ้าหนี้ ไม่ได้เป็นเจ้าของกิจการ

หากอธิบายโครงสร้างทางการเงินให้เข้าใจง่าย Green Bond  คือ การลงทุนในตราสารหนี้ที่มีข้อกำหนดเกี่ยวกับวัตถุประสงค์การใช้เงินด้านสิ่งแวดล้อม ผู้ลงทุนไม่ได้ถือหุ้นในกิจการหรือเป็นเจ้าของแผงโซลาร์เซลล์โดยตรง แต่มีสิทธิรับชำระหนี้ตามข้อกำหนดของตราสารนั้น

รายละเอียดที่ต้องอ่านจึงประกอบด้วยอัตราดอกเบี้ย วันจ่ายดอกเบี้ย อายุของตราสาร วันครบกำหนดไถ่ถอน หลักประกัน และลำดับสิทธิในการรับชำระหนี้

สำหรับตราสารหนี้ทั่วไปที่ผู้ออกมีหน้าที่ชำระคืน การคืนเงินมักขึ้นอยู่กับความสามารถทางการเงินของผู้ออก ส่วนตราสารบางโครงสร้างอาจผูกกับรายได้หรือสินทรัพย์ของโครงการโดยเฉพาะ จึงควรตรวจสอบโครงสร้างเป็นรายรุ่น ไม่เหมารวมว่าทุกตราสารเหมือนกัน

• บริษัทที่ออกไม่จำเป็นต้องทำธุรกิจสีเขียวทั้งหมด

ประเด็นสำคัญคือการใช้เงินของตราสารรุ่นนั้น บริษัทที่มีธุรกิจหลายประเภทอาจออกตราสารหนี้สีเขียวเพื่อสนับสนุนโครงการที่เข้าเกณฑ์ได้ การมีตราสารประเภทนี้จึงไม่ได้แปลว่าธุรกิจทั้งหมดของผู้ออกเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม หรือผ่านการรับรองด้านความยั่งยืนทุกมิติ

ผู้ลงทุนควรอ่านทั้งกรอบการใช้เงินของตราสารและภาพรวมการดำเนินธุรกิจ เพื่อประเมินว่าการระดมทุนสอดคล้องกับทิศทางขององค์กรเพียงใด

เงินลงทุนถูกนำไปใช้กับโครงการแบบไหน

โครงการที่พบได้มีหลายกลุ่ม โดยแต่ละโครงการต้องผ่านเกณฑ์ของมาตรฐานที่ตราสารอ้างอิง ไม่ใช่เพียงมีชื่อเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมแล้วจะเข้าเกณฑ์โดยอัตโนมัติ

เงินอาจใช้สนับสนุนโครงการใหม่ หรือใช้รีไฟแนนซ์โครงการเดิมที่เข้าเกณฑ์ได้ ดังนั้น ควรตรวจสอบด้วยว่าเงินส่วนใดสร้างโครงการใหม่ และส่วนใดใช้ทดแทนแหล่งเงินทุนเดิม เพื่อเข้าใจผลที่เกิดจากการระดมทุนอย่างตรงไปตรงมา

หลักเกณฑ์สำคัญ 4 ด้านของ Green Bond

เมื่อเข้าใจ  Green Bond แล้ว ขั้นต่อมาคือดูว่าผู้ออกมีระบบรองรับคำกล่าวอ้างด้านสิ่งแวดล้อมเพียงพอหรือไม่ โดย Green Bond Principles ของ International Capital Market Association หรือ ICMA วางองค์ประกอบหลักไว้ 4 ด้าน

1. การใช้เงินที่ได้จากการระดมทุน

ต้องระบุว่าจะนำเงินไปใช้กับโครงการสีเขียวประเภทใด และโครงการนั้นมีประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อมอย่างไร ผู้ลงทุนควรอ่านคำอธิบายที่เฉพาะเจาะจง เช่น ประเภทกิจกรรมและขอบเขตการลงทุน มากกว่าพิจารณาเพียงข้อความกว้าง ๆ ว่า “เพื่อความยั่งยืน”

2. กระบวนการประเมินและคัดเลือกโครงการ

ผู้ออกควรอธิบายหลักเกณฑ์คัดเลือกโครงการ รวมถึงการจัดการความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมและสังคมที่เกี่ยวข้อง จุดที่ควรให้ความสนใจคือใครเป็นผู้พิจารณา และมีวิธีคัดกรองโครงการที่ไม่เข้าเกณฑ์อย่างไร

3. การบริหารเงินที่ระดมได้

ควรมีกระบวนการติดตามเงินอย่างเหมาะสม เช่น บัญชีย่อยหรือระบบบันทึกภายใน เพื่อให้ตรวจสอบยอดเงินที่จัดสรรแล้วและยอดที่ยังไม่ได้ใช้ได้ การติดตามเงินไม่จำเป็นต้องอยู่ในรูปบัญชีธนาคารแยกทุกกรณี แต่ต้องมีระบบที่อธิบายและตรวจสอบได้

4. การรายงาน

ควรเปิดเผยข้อมูลการจัดสรรเงิน และรายงานประโยชน์ด้านสิ่งแวดล้อมด้วยตัวชี้วัดที่เหมาะสม แนวทาง ICMA แนะนำให้อัปเดตข้อมูลการใช้เงินอย่างน้อยปีละครั้งจนจัดสรรครบ และเพิ่มเติมเมื่อมีเหตุสำคัญ

ทั้งนี้ หลักการ ICMA เป็นแนวทางโดยสมัครใจ ส่วนหน้าที่ตามกฎหมายต้องพิจารณากฎของประเทศที่เสนอขายและเอกสารของตราสารเพิ่มเติม

การเสนอขายในไทยต้องดูอะไรเพิ่มเติม

สำหรับประเทศไทย ผู้ลงทุนควรตรวจสอบทั้งเกณฑ์การออกตราสารหนี้ที่เกี่ยวข้องและมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมที่ผู้ออกเลือกอ้างอิง เช่น ICMA Green Bond Principles หรือ ASEAN Green Bond Standards

สำนักงาน ก.ล.ต. มีศูนย์รวมข้อมูลกฎเกณฑ์และแนวทางสำหรับตราสารหนี้เพื่ออนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ผู้ลงทุนจึงสามารถใช้เป็นจุดเริ่มต้นเพื่อตรวจสอบมาตรฐานและเอกสารที่เกี่ยวข้อง โดยควรอ้างอิงประกาศและเอกสารฉบับที่ใช้กับการเสนอขายนั้นเสมอ

อีกเรื่องที่ต้องดูคือ เสนอขายให้ผู้ลงทุนประเภทใด เพราะบางรุ่นเปิดให้ประชาชนทั่วไปลงทุน ขณะที่บางรุ่นจำกัดเฉพาะผู้ลงทุนรายใหญ่หรือผู้ลงทุนสถาบัน การเห็นชื่อผลิตภัณฑ์ในข่าวจึงไม่ได้หมายความว่าจะซื้อได้ทุกคน

ต่างจากตราสารความยั่งยืนประเภทอื่นอย่างไร

อีกวิธีที่จะเข้าใจว่า Green Bond  คืออะไรให้ชัดขึ้น คือเปรียบเทียบกับตราสารที่มีชื่อใกล้เคียงกัน

ความต่างที่ควรจำคือ Sustainability-Linked Bond มักเปิดให้ใช้เงินเพื่อวัตถุประสงค์ทั่วไปของกิจการ โดยเน้นความสำเร็จตามตัวชี้วัด ส่วนตราสารหนี้สีเขียวเน้นการจัดสรรเงินไปยังโครงการที่เข้าเกณฑ์โดยเฉพาะ

ดังนั้น ไม่ควรคาดหวังว่าตราสารหนี้สีเขียวทุกตัวจะเพิ่มดอกเบี้ยอัตโนมัติเมื่อโครงการไม่บรรลุเป้าหมาย ต้องอ่านเงื่อนไขของตราสารแต่ละรุ่น 

หลักเกณฑ์เลือกลงทุน: ต้องดูทั้งเครดิตและความเขียว

สำหรับผู้เริ่มต้น หลักคิดในการเลือก Green Bond  คือ ประเมินคุณภาพทางการเงินควบคู่กับคุณภาพของการใช้เงิน โดยเริ่มจากประเด็นต่อไปนี้

• ดูว่าผู้ออกมีเงินชำระหนี้จากที่ไหน

อ่านรายได้ กระแสเงินสดจากการดำเนินงาน ภาระดอกเบี้ย และหนี้ที่จะครบกำหนดในช่วงใกล้เคียงกัน หากกิจการต้องพึ่งการกู้ใหม่เพื่อคืนหนี้เดิมอย่างต่อเนื่อง ก็ควรพิจารณาความเสี่ยงด้านสภาพคล่องให้มากขึ้น

อันดับความน่าเชื่อถือช่วยประกอบการประเมินได้ แต่ไม่ใช่การรับประกันว่าจะไม่ผิดนัด และอันดับเครดิตสามารถเปลี่ยนแปลงภายหลังได้ 

• อ่านสิทธิของตราสารให้ครบ

ตรวจสอบว่าเป็นตราสารด้อยสิทธิหรือไม่ มีหลักประกันหรือผู้ค้ำประกันหรือไม่ และผู้ออกมีสิทธิไถ่ถอนก่อนกำหนดหรือเปล่า เพราะตราสารจากบริษัทเดียวกันอาจให้สิทธิและมีความเสี่ยงต่างกันได้

หากมีหลักประกัน ควรดูรายละเอียดสินทรัพย์และเงื่อนไขการบังคับหลักประกันด้วย การมีคำว่า “มีประกัน” ไม่ได้หมายความว่าจะได้รับเงินคืนเต็มจำนวนในทุกสถานการณ์

• อ่านกรอบการระดมทุนและความเห็นภายนอก

Green Bond Framework ช่วยให้เห็นกรอบการใช้เงิน ส่วนความเห็นจากผู้ประเมินภายนอก เช่น Second Party Opinion ช่วยประกอบการพิจารณาความสอดคล้องกับมาตรฐาน

อย่างไรก็ตาม ต้องอ่านขอบเขตงานของผู้ประเมินด้วย เพราะการให้ความเห็นด้านสิ่งแวดล้อมไม่ได้เท่ากับการรับรองความสามารถชำระหนี้ ICMA แนะนำให้ใช้การประเมินภายนอก แต่ข้อบังคับที่ต้องปฏิบัติจริงขึ้นอยู่กับมาตรฐานและเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ผลตอบแทนคิดอย่างไร อย่าดูแค่ดอกเบี้ยหน้าตั๋ว

เรื่องที่มักเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับ Green Bond คือ การคิดว่าตราสารเพื่อสิ่งแวดล้อมต้องให้ผลตอบแทนสูงกว่า หรือปลอดภัยกว่าตราสารทั่วไปเสมอ ความจริงต้องเปรียบเทียบเครดิต อายุ และเงื่อนไขของตราสารในระดับใกล้เคียงกัน

ตัวอย่างคำนวณดอกเบี้ยแบบเข้าใจง่าย

สมมติซื้อหุ้นกู้สีเขียวที่ราคาพาร์ด้วยเงิน 100,000 บาท อายุ 3 ปี อัตราดอกเบี้ยคงที่ 3% ต่อปี และจ่ายดอกเบี้ยปีละครั้ง

• ได้รับดอกเบี้ยปีละ 3,000 บาท

• ดอกเบี้ยรวมตลอด 3 ปีเท่ากับ 9,000 บาท

• เมื่อครบกำหนด ได้รับเงินต้นคืน 100,000 บาท หากผู้ออกชำระได้ตามเงื่อนไข

ตัวอย่างนี้เป็นเพียงสมมติฐาน ก่อนภาษีและค่าใช้จ่าย และสมมติว่าไม่มีการผิดนัดหรือไถ่ถอนก่อนกำหนด

Coupon กับ Yield ไม่ใช่ตัวเลขเดียวกันเสมอไป

Coupon คืออัตราดอกเบี้ยที่คำนวณจากมูลค่าหน้าตั๋ว ส่วนผลตอบแทนถึงวันครบกำหนด หรือ Yield to Maturity คำนึงถึงราคาที่ซื้อและกระแสเงินสดตามเงื่อนไขของตราสาร

หากซื้อในตลาดรองแพงกว่าพาร์ ผลตอบแทนถึงวันครบกำหนดอาจต่ำกว่าอัตราดอกเบี้ยหน้าตั๋ว จึงควรเปรียบเทียบผลตอบแทนจากราคาซื้อจริง และเข้าใจสมมติฐานของตัวเลขที่ได้รับเสนอ 

ความเสี่ยงที่ต้องรู้ แม้โครงการจะมีประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อม

• ความเสี่ยงผิดนัดชำระหนี้

ผู้ออกอาจไม่มีเงินจ่ายดอกเบี้ยหรือคืนเงินต้นได้ครบ การเลือกลงทุนด้วยเหตุผลด้านสิ่งแวดล้อมจึงต้องอยู่บนพื้นฐานการวิเคราะห์เครดิตด้วย

• ความเสี่ยงจากดอกเบี้ยและราคาตลาด

เมื่อตลาดปรับอัตราดอกเบี้ยสูงขึ้น ราคาตราสารหนี้อัตราคงที่โดยทั่วไปมีแนวโน้มลดลง หากจำเป็นต้องขายก่อนครบกำหนด อาจขาดทุนจากราคาได้ โดยตราสารที่มีอายุยาวมักอ่อนไหวต่อดอกเบี้ยมากกว่าเมื่อปัจจัยอื่นใกล้เคียงกัน 

• ความเสี่ยงด้านสภาพคล่องและอัตราแลกเปลี่ยน

ตลาดรองอาจมีผู้ซื้อจำกัด ทำให้ขายได้ช้าหรือต้องยอมลดราคา ส่วนการลงทุนในตราสารสกุลเงินต่างประเทศมีความเสี่ยงจากค่าเงินเพิ่มเติม แม้ได้รับดอกเบี้ยตามกำหนด ผลตอบแทนเมื่อแปลงกลับเป็นเงินบาทก็อาจลดลงได้

ควรกำหนดระยะเวลาลงทุนให้สอดคล้องกับแผนใช้เงินจริง และตรวจสอบนโยบายป้องกันความเสี่ยงค่าเงินหากลงทุนผ่านกองทุน

• ความเสี่ยงจากการกล่าวอ้างเกินจริง

Greenwashing เกิดขึ้นได้เมื่อข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมดูดีกว่าหลักฐานที่รองรับ ผู้ลงทุนจึงควรตั้งข้อสังเกตเมื่อพบว่าโครงการระบุวัตถุประสงค์กว้าง ไม่มีวิธีวัดผล หรือไม่อธิบายการใช้เงินอย่างชัดเจน

ตัวเลขอย่าง “ลดคาร์บอนได้จำนวนมาก” ควรมีรายละเอียดประกอบว่าเทียบกับฐานใด ใช้วิธีคำนวณแบบไหน และเป็นผลที่เกิดขึ้นแล้วหรือเพียงประมาณการ

นักลงทุนรายย่อยเริ่มต้นผ่านช่องทางไหนได้บ้าง

• ซื้อโดยตรงในช่วงเสนอขาย เหมาะกับผู้ที่อ่านเงื่อนไขตราสารได้และมีเงินลงทุนตามขั้นต่ำ โดยต้องตรวจสอบสิทธิการจองซื้อกับผู้จัดจำหน่าย

• ซื้อผ่านตลาดรอง ช่วยให้เข้าถึงตราสารที่ออกไปแล้ว แต่ต้องพิจารณาราคาปัจจุบัน ดอกเบี้ยค้างรับ ผลตอบแทน และสภาพคล่องก่อนส่งคำสั่ง

• ลงทุนผ่านกองทุนรวมที่มีนโยบายเกี่ยวข้อง ช่วยให้มีผู้จัดการกองทุนดูแลและอาจกระจายลงทุนได้มากขึ้น แต่ต้องอ่านนโยบายจริง เพราะกองทุน ESG แต่ละกองไม่ได้ลงทุนในตราสารหนี้สีเขียวในสัดส่วนเท่ากัน รวมถึงต้องดูค่าธรรมเนียมและความผันผวนของมูลค่าหน่วยลงทุน

หลักปฏิบัติที่ช่วยได้คือแบ่งเงินลงทุนตามเวลาที่ต้องใช้ กระจายผู้ออกและอายุของตราสาร และไม่ทุ่มเงินทั้งหมดให้บริษัทเดียวเพียงเพราะชอบโครงการของบริษัทนั้น

หลังซื้อแล้วควรติดตามอะไร

การติดตาม Green Bond  คือ การตรวจสอบต่อเนื่องทั้งสถานะทางการเงินและการใช้เงินตามวัตถุประสงค์ ไม่ควรรออ่านข่าวเฉพาะช่วงมีปัญหา

ในด้านการเงิน ให้ติดตามงบการเงิน การเปลี่ยนแปลงอันดับเครดิต และข่าวเกี่ยวกับการชำระหนี้ ส่วนด้านสิ่งแวดล้อม ให้ดูรายงานจัดสรรเงินและรายงานผลกระทบ ว่าโครงการได้รับเงินตามแผนหรือไม่ และผลลัพธ์สอดคล้องกับสิ่งที่เคยเปิดเผยเพียงใด

หากพบว่าโครงการถูกเปลี่ยนหรือผลลัพธ์ต่ำกว่าคาด ควรอ่านคำชี้แจงและข้อกำหนดสิทธิประกอบ เพราะการไม่บรรลุผลด้านสิ่งแวดล้อมไม่ได้ทำให้เกิดเหตุผิดนัดชำระหนี้โดยอัตโนมัติในทุกตราสาร

เลือกลงทุนให้ตรงทั้งเป้าหมายทางการเงินและสิ่งแวดล้อม

ตราสารหนี้สีเขียวเหมาะกับผู้ที่ต้องการพิจารณาประโยชน์ด้านสิ่งแวดล้อมร่วมกับผลตอบแทน แต่การตัดสินใจควรเริ่มจากคุณภาพผู้ออก สิทธิของตราสาร ราคาที่ซื้อ และระยะเวลาที่ถือได้จริง แล้วจึงตรวจสอบว่าการใช้เงินและการรายงานมีความน่าเชื่อถือเพียงใด

เมื่อวิเคราะห์ครบทั้งสองด้าน ผู้ลงทุนจะเลือกได้บนข้อมูลที่ชัดเจนขึ้น แทนการใช้ชื่อผลิตภัณฑ์เป็นเหตุผลหลักในการตัดสินใจ

สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาการลงทุนในตลาดการเงินเพิ่มเติม รวมถึงการเทรด Forex และ CFD สามารถดูรายละเอียดและขั้นตอนเปิดบัญชีผ่าน MORROC Prime ซึ่งให้บริการซื้อขายสินทรัพย์หลายประเภท พร้อมเครื่องมือวิเคราะห์และระบบส่งคำสั่งซื้อขาย โดยบัญชีบางประเภทระบุสเปรดเริ่มต้น 0.0 pips ทั้งนี้ ควรตรวจสอบค่าคอมมิชชัน เลเวอเรจ และเงื่อนไขบัญชีล่าสุดก่อนเริ่มต้น พร้อมวางแผนบริหารความเสี่ยง เพราะเลเวอเรจเพิ่มได้ทั้งโอกาสกำไรและขนาดการขาดทุน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. Green Bond คือเงินฝากที่ได้ดอกเบี้ยหรือไม่

เป็นตราสารหนี้ ผู้ลงทุนมีสถานะเป็นเจ้าหนี้ตามเงื่อนไขของตราสาร โดยหุ้นกู้ภาคเอกชนมีความเสี่ยงที่ผู้ออกจะไม่สามารถจ่ายดอกเบี้ยหรือคืนเงินต้นได้ จึงไม่ควรประเมินความปลอดภัยเหมือนเงินฝากธนาคาร

2. ต้องใช้เงินเท่าไรจึงจะเริ่มลงทุนได้

เงินลงทุนขั้นต่ำขึ้นอยู่กับตราสารแต่ละรุ่น ผู้จัดจำหน่าย และช่องทางลงทุน หากลงทุนผ่านกองทุนรวมก็ใช้ขั้นต่ำตามที่กองทุนกำหนด จึงควรตรวจสอบหนังสือชี้ชวนหรือข้อมูลการเสนอขายก่อนตัดสินใจ

3. Green Bond ลดหย่อนภาษีได้ทุกตัวหรือไม่

ไม่ควรสรุปว่าได้รับสิทธิลดหย่อนเพียงเพราะมีชื่อเป็นตราสารหนี้สีเขียว ต้องตรวจสอบว่าผลิตภัณฑ์หรือช่องทางลงทุนนั้นเข้าเงื่อนไขสิทธิภาษีใดโดยเฉพาะ รวมถึงเงื่อนไขที่ใช้กับผู้ลงทุนแต่ละประเภท

4. ถ้าถือจนครบกำหนด จะได้เงินต้นคืนแน่นอนหรือไม่

การถือจนครบกำหนดช่วยลดความจำเป็นต้องขายตามราคาตลาดระหว่างทาง แต่ยังมีความเสี่ยงผิดนัดชำระหนี้ การได้รับเงินต้นคืนจึงขึ้นอยู่กับความสามารถชำระหนี้และเงื่อนไขของตราสาร

5. ถ้าเงินถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ ผู้ลงทุนทำอะไรได้บ้าง

ควรตรวจสอบข้อกำหนดสิทธิ หนังสือชี้ชวน และกรอบการใช้เงินว่าให้สิทธิผู้ลงทุนและกำหนดวิธีแก้ไขไว้อย่างไร จากนั้นติดต่อผู้ออกหรือผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้ตามช่องทางที่ระบุ การใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ไม่ได้หมายความว่าผู้ลงทุนจะเรียกเงินคืนได้ทันทีทุกกรณี สิทธิที่ใช้ได้ต้องพิจารณาจากเอกสารและข้อเท็จจริงของตราสารรุ่นนั้น